ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ
ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Τίτλος: NEOΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ
Μαρία Κασκαντάμη, Φιλόλογος
– Συγγραφέας, Επιμορφώτρια ΤΠΕ
Ηλ. διεύθυνση:
www.filologia.gr,
Ηλ. ταχυδρομείο:
mkaskant@sch.gr
ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ:
ΙΣΤΟΡΙΑ
ΤΑΞΗ: Β΄ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ (μάθημα
Γενικής Παιδείας)
ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΣ
ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ - Συνθετική εργασία (
Πραγματοποιείται εκτός ωρών διδασκαλίας
και τα αποτελέσματα συζητούνται στην τάξη
σε 1 διδακτική ώρα που αφιερώνεται σε
επανάληψη του κεφαλαίων του Ευρωπαϊκού και
του Νεοελληνικού Διαφωτισμού ).
ΣΕΝΑΡΙΟ:
Οι πρωτεργάτες
του Νεοελληνικού Διαφωτισμού ( Παιδεία -
Αντιλήψεις - Χώρος Δράσης ): Συσχετισμός με
τους Ευρωπαίους Διαφωτιστές
ΣΚΕΠΤΙΚΟ
- Με το σενάριο αυτό επιδιώκεται η παροχή
επιπλέον πληροφοριών στους μαθητές, οι
οποίες επιτρέπουν την κατανόηση της
σχέσης χώρου - χρόνου στην ιστορία αλλά
και τον έλεγχο των πληροφοριών που
παρέχει το σχολικό εγχειρίδιο.
- Οι μαθητές θέτουν ερωτήματα, συνδυάζουν
τις καινούριες γνώσεις με τις παλιές και
καταλήγουν σε συμπεράσματα μέσα από την
αυτενέργεια, τη διερευνητική μάθηση και
την εποπτικότητα.
- Οι νέες τεχνολογίες διευκολύνουν τον
συνδυασμό και συσχετισμό των πληροφοριών
και τη διαγραμματική τους παρουσίαση.
ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές
α. να ασκηθούν στην αποδελτίωση και
σωστή καταγραφή πληροφοριών
β. να γνωρίσουν τη διαδικασία ελέγχου
των πληροφοριών
γ. να διερευνήσουν τη σχέση χώρου -
χρόνου στην ιστορία.
ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ
Διδακτικό εγχειρίδιο ΄΄ΘΕΜΑΤΑ ΝΕΟΤΕΡΗΣ
ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΑΠΌ ΤΙΣ ΠΗΓΕΣ΄΄ για
τη Γ Λυκείου
Table Top (
Εκπαιδευτικό λογισμικό ΟΔΥΣΣΕΙΑΣ )
Centenia ( Προαιρετικά
) ( Εκπαιδευτικό λογισμικό ΟΔΥΣΣΕΙΑΣ )
Επεξεργαστής κειμένου
Διαφάνειες
ΠΡΟΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ
Γνώσεις από το σχολικό εγχειρίδιο
΄΄ΙΣΤΟΡΙΑ ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ΄΄ της Β
Λυκείου ( μάθημα Γενικής Παιδείας ).
Μικρή εξοικείωση με το λογισμικό και
γνώση των δυνατοτήτων του.
ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Οι μαθητές γνωρίζουν από το σχολικό του
βιβλίο τις συνθήκες από τις οποίες
διαμορφώθηκε το κίνημα του Νεοελληνικού
Διαφωτισμού. Βασικός στόχος μας είναι να
διερευνήσουν κατά πόσο τα στοιχεία αυτά
επαληθεύονται από τις πληροφορίες που
διαθέτουμε για τους βασικούς του
εκπροσώπους του Νεοελληνικού Διαφωτισμού
και να τα συσχετίσουν με αντίστοιχα
στοιχεία για τους εκπροσώπους του
Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού.
Ως αφόρμηση τίθενται τα ερωτήματα: Πόσο
καθοριστικός στάθηκε ο τόπος για την
παρουσία των εκπροσώπων του Διαφωτισμού
και τις αντιλήψεις τους; Ποια κοινά
στοιχεία έχουν με τους εκπροσώπους του
Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού;
Η ομάδα των μαθητών με την καθοδήγηση του
διδάσκοντος θέτει ερωτήματα όπως:
- Οι βασικοί εκπρόσωποι του
Νεοελληνικού Διαφωτισμού σπούδασαν
στη Δυτική Ευρώπη;
( συνθήκη 1η )
- Ποια ήταν τα θέματα των έργων των
βασικών εκπροσώπων του Νεοελληνικού
Διαφωτισμού;
(συνθήκη 2η )
- Ποιες ήταν οι γλωσσικές απόψεις
των βασικών εκπροσώπων του
Νεοελληνικού Διαφωτισμού;
(συνθήκη 3η
)
…………………
- Για τη διερεύνηση των ερωτημάτων αυτών
κατασκευάζεται πίνακας στο Table Top με βάση
τα στοιχεία που αποδελτιώνουν οι μαθητές
από το διδακτικό εγχειρίδιο ΄΄ΘΕΜΑΤΑ
ΝΕΟΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΑΠΌ ΤΙΣ
ΠΗΓΕΣ΄΄ για τη Γ Λυκείου ( ''Οι κύριοι
φορείς του Νεοελληνικού Διαφωτισμού'':
σελ. 59 - 80). Το συγκεκριμένο εγχειρίδιο
επιλέχτηκε, γιατί παρουσιάζει αναλυτικά
στοιχεία για τους εκπροσώπους του
Νεοελληνικού Διαφωτισμού σε χωριστά
κεφάλαια και με
όμοια
δομή, γεγονός που διευκολύνει την
αποδελτίωση. Ο διδάσκων θα μπορούσε φυσικά
να επιλέξει κι άλλες πηγές ανάλογα με την
έκταση που επιθυμεί να δοθεί στην εργασία.
Ο τρόπος που κατασκευάζονται τα πεδία
καθορίζεται από τους μαθητές. Απαραίτητο
κρίνεται να υπάρξουν
και πεδία με τον τόπο γέννησης ή/και
σπουδών ή/και δράσης των εκπροσώπων,
προκειμένου να διερευνηθεί και η σχέση
χώρου - χρόνου ( η περίοδος του
Νεοελληνικού Διαφωτισμού είναι ο χρόνος,
ενώ ο τόπος καθορίζεται ανάλογα με τα
δεδομένα που επιλέγονται ).
- Χρήσιμο είναι κατά τη φάση αυτή οι
ομάδες των μαθητών που έχουν αναλάβει την
εργασία αυτή να συζητήσουν τις
κατηγορίες που έχουν φτιάξει,
προκειμένου να ανταλλάξουν απόψεις
σχετικά με τη χρησιμότητά τους και
ενδεχομένως να συμπληρώσουν τις
κατηγορίες τους, αν υπάρχουν ελλείψεις.
- Στη συνέχεια η ομάδα επιλέγει τα πεδία
που θέλει να συσχετίσει και κατασκευάζει
τα αντίστοιχα διαγράμματα. Με αυτό τον
τρόπο δημιουργεί την οπτική παράσταση
των δεδομένων που καταχώρησε. Σε επόμενη
φάση οι μαθητές προσθέτουν στη βάση που
έχουν κατασκευάσει για τους Νεοέλληνες
Διαφωτιστές και ανάλογα στοιχεία για
τους εκπροσώπους του Ευρωπαϊκού
Διαφωτισμού, θέτουν ανάλογα ερωτήματα
και να κατασκευάζουν διαγράμματα που
φανερώνουν το συσχετισμό Ευρωπαίων και
Ελλήνων Διαφωτιστών
.
- Τέλος η ομάδα συνθέτει κείμενο
χρησιμοποιώντας τον επεξεργαστή
κειμένου, στο οποίο καταγράφει και
αναλύει τα αποτελέσματα της έρευνας της.
Υπάρχει πιθανότητα οι ερωτήσεις που
αρχικά τέθηκαν με βάση τα στοιχεία του
σχολικού εγχειριδίου της Β Λυκείου να μην
ερμηνεύονται από τα νέα δεδομένα. Με τη
βοήθεια του διδάσκοντα οι μαθητές θα
επιχειρήσουν την εξήγηση του
αποτελέσματος.
- Οι ομάδες παρουσιάζουν τα αποτελέσματα
της εργασίας τους στην τάξη σε 1 διδακτική
ώρα που αφιερώνεται σε επανάληψη
αναφορικά με το κίνημα του Ευρωπαϊκού και
του Νεοελληνικού Διαφωτισμού,
χρησιμοποιώντας και διαφάνειες με
τυπωμένα τα αντιπροσωπευτικότερα
διαγράμματα. Επίσης μπορεί να
παρουσιάσουν (προαιρετικά ) και χάρτη με
τα κυριότερα κέντρα του Ελληνισμού της
εποχής εκείνης, τον οποίο θα
κατασκευάσουν με το Centenia. Με αυτό τον
τρόπο θα επιτευχθεί και η οπτική
παράσταση του χώρου της εποχής εκείνης,
την οποία δύσκολα αποκτούν οι μαθητές.
Ακολουθεί συζήτηση στην τάξη αναφορικά
με τα ευρήματα των ομάδων.
ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ
Η εργασία μπορεί να γίνει μόνο για τους
Νεοέλληνες διαφωτιστές ή μόνο για τους
εκπροσώπους του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού
ανάλογα με την έκταση που θέλει να δώσει ο
διδάσκων ή το κεφάλαιο στο οποίο θέλει να
δώσει έμφαση.
Κάθε τμήμα της εργασίας θα μπορούσε να
γίνει σε ένα δίωρο στο εργαστήριο κατά τη
διάρκεια της σχολικής χρονιάς, όταν
διδάσκεται το κάθε κεφάλαιο, και τα
αποτελέσματα να συζητηθούν σε 1
επαναληπτική διδακτική ώρα. Απαραίτητη
προϋπόθεση είναι να υπάρχει χρόνος για
εργαστηριακή άσκηση.
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ:
Η
κατάληξη σε συμπεράσματα αρνητικά ή θετικά,
η δυνατότητα εξήγησής τους και η επιτυχής
παρουσίασή τους στην τάξη.