Τάξη: Α΄ Γυμνασίου

Διδακτικά αντικείμενα:  Γλώσσα / Τοπική Ιστορία / Εικαστικά / Πληροφορική

Ενδεικτικός απαιτούμενος χρόνος: Ο καθηγητής σε συνεργασία με τους μαθητές καθορίζει τη χρονική διάρκεια κάθε σταδίου καθώς και τον χρόνο ολοκλήρωσης του σχεδίου εργασίας. Προτείνεται να υλοποιηθεί εντός ενός διδακτικού τριμήνου. 

Η ιδέα του σεναρίου

Οι μαθητές γνωρίζουν την ιστορία του τόπου τους μέσα από τις διηγήσεις του παππού και της γιαγιάς. Το υλικό που συγκεντρώνεται χωρίζεται σε θεματικές ενότητες, τις οποίες οι ομάδες των μαθητών επεξεργάζονται περαιτέρω με στόχο την παραγωγή σύντομης μελέτης που δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα του σχολείου. Στους άξονες αυτούς βασίζεται η άσκηση στον προφορικό και γραπτό λόγο.

Γνωσιακοί στόχοι

Οι μαθητές 

• να γνωρίσουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ιστορίας του τόπου τους.
• να ασκηθούν στη δημιουργία υπερκειμένου.

Διαδικαστικοί στόχοι

Οι μαθητές 

• να μπορούν να συλλέγουν πληροφορίες, να δημιουργούν αρχείο και να οργανώνουν παρουσίαση της δουλειάς τους.
• αναπτύξουν δεξιότητες συνεργασίας και καταμερισμού  εργασιών.
• να δραστηριοποιηθούν μέσα από την έρευνα, την ανάλυση, τη σύνθεση και την παρουσίαση εργασιών.

Αξιακοί στόχοι

Οι μαθητές 

• να εκτιμούν την προσφορά των παλαιότερων γενεών.

Εξοπλισμός & μέσα

Υπολογιστής με σύνδεση στο Διαδίκτυο, Σαρωτής (scanner)

Διδακτική ενότητα ΄΄Συγγενικές Σχέσεις΄΄: 12^η ενότητα του σχολικού εγχειριδίου ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ για το Γυμνάσιο (Αναθεωρημένη έκδοση, τεύχος Α', ΟΕΔΒ, Έκδοση Γ΄, 2003) των Χ. Τσολάκη, Π. Κάνδρου, Ε. Λανάρη, Α. Μουμτζάκη και Δ. Τάνη[1]

Το project

1^ο στάδιο

Ο καθηγητής προτρέπει τους μαθητές να γνωρίσουν την ιστορία του τόπου τους μέσα από τις διηγήσεις των παππούδων και των γιαγιάδων τους, και να δημοσιεύσουν τα στοιχεία που θα συγκεντρώσουν στην ιστοσελίδα του σχολείου[2]. Κάθε μαθητής ζητά από τον παππού και τη γιαγιά να του διηγηθούν ιστορίες από τα παιδικά τους χρόνια. Οι διηγήσεις μαγνητοφωνούνται και στη συνέχεια κάθε μαθητής προβαίνει σε απομαγνητοφώνηση του υλικού.

Καθηγητής και μαθητές συμφωνούν τον χρόνο που έχουν στη διάθεσή τους οι μαθητές για την ολοκλήρωση του σταδίου αυτού. Προτείνεται να γίνει παράλληλα και συλλογή φωτογραφικού υλικού από το φωτογραφικό αρχείο κάθε οικογένειας, το οποίο θα χρησιμοποιηθεί για τον εμπλουτισμό του κείμενο που θα δημοσιευθεί στην ιστοσελίδα του σχολείου.

2^ο στάδιο

Κάθε μαθητής παρουσιάζει το υλικό που συνέλεξε. Καθηγητής και μαθητές συγκεντρώνουν και κατατάσσουν το υλικό σε θεματικές ενότητες.

Σε αυτές μπορεί να περιλαμβάνονται και οι παρακάτω:

Ø Ιστορικά στοιχεία της περιοχής.

Ø Υλικός βίος: κατοικία, τροφή, συνταγές, ενδυμασία, κοσμήματα, υφαντά, επαγγέλματα, βιοτεχνία, τέχνη.

Ø Οικογενειακή ζωή: γάμος, γέννηση, βάπτιση, θάνατος.

Ø Λατρευτικά έθιμα, έθιμα εποχών.

Ø Λαϊκή φιλοσοφία.

Ø Τραγούδια, χοροί, παιχνίδια.

Οι μαθητές χωρίζονται σε ομάδες ανάλογα με την ενότητα με την οποία επιθυμούν να ασχοληθούν. Καθηγητής και μαθητές καθορίζουν το χρονικό διάστημα που έχουν οι ομάδες στη διάθεσή τους για να επεξεργαστούν τα στοιχεία.

3^ο στάδιο

Οι ομάδες παρουσιάζουν το υλικό που συνέλεξαν στους υπόλοιπους συμμαθητές τους[3].  Όλοι μαζί αποφασίζουν ποιο υλικό θα δημοσιευθεί στην ιστοσελίδα του σχολείου. Στο εξής οι ομάδες αναλαμβάνουν να καταγράψουν το υλικό. Οι μαθητές γράφουν στον Επεξεργαστή Κειμένου τα στοιχεία που έχουν συλλέξει ακολουθώντας τις συμβάσεις του υπερκειμένου με δεδομένο ότι το κείμενό τους προορίζεται για δημοσίευση στο Διαδίκτυο.

Στη συνέχεια οι μαθητές που είναι πιο έμπειροι στη χρήση των ηλεκτρονικών υπολογιστών σε συνεργασία με τον καθηγητή Πληροφορικής αναλαμβάνουν τη δημοσίευση της εργασίας στο Διαδίκτυο. Σκανάρουν τις φωτογραφίες με τη βοήθεια του καθηγητή τους και παράλληλα συνεργάζονται με τον καθηγητή των Εικαστικών για τη φιλοτέχνηση της ιστοσελίδας.

Αξιολόγηση

-         Αξιολόγηση μαθητών

  Η αξιολόγηση των μαθητών κατά τη διάρκεια αλλά και μετά ολοκλήρωση του σχεδίου εργασίας γίνεται από τον καθηγητή με βάση τους στόχους που τέθηκαν αρχικά (γνωσιακούς, διαδικαστικούς, αξιακούς) και τις βασικές παιδαγωγικές αρχές της διερευνητικής και συνεργατικής μάθησης.

-         Αξιολόγηση του σχεδίου εργασίας

Η αξιολόγηση ενός project είναι μια σύνθετη και κυκλική διαδικασία και πρέπει να είναι τόσο συνεχής (διαμορφωτική) όσο και τελική. Κατά συνέπεια δίνεται βαρύτητα από τη μια μεριά στη διαδικασία που ακολουθήθηκε και από την άλλη στο τελικό προϊόν (στη συγκεκριμένη περίπτωση στην ιστοσελίδα που δημιουργήθηκε).

Δυνατότητα επέκτασης

Εκτός από τη δημοσίευση του υλικού στο Διαδίκτυο είναι δυνατό να οργανωθεί στο τέλος της σχολικής χρονιάς εκδήλωση στην οποία οι μαθητές θα παρουσιάσουν το υλικό που συνέλεξαν. Η εκδήλωση θα συνοδευτεί από έκθεση φωτογραφικού υλικού που συνέλεξαν οι μαθητές από τα αρχεία των οικογενειών τους. Το υλικό μπορεί να εμπλουτιστεί με φωτογραφίες από τη βιβλιοθήκη ή το αρχείο του Δήμου, τα αρχεία εφημερίδων, πολιτιστικών συλλόγων ή φωτογράφων της περιοχής. Ενδείκνυται επίσης η δημιουργία έκθεσης λαογραφικού υλικού (παραδοσιακές φορεσιές, οικιακά σκεύη, ιερές εικόνες, εργαλεία….). Οι μαθητές θα γράψουν ένα σύντομο κείμενο για κάθε έκθεμα με τις απαραίτητες γι΄ αυτό πληροφορίες.

Χρήσιμη βιβλιογραφία

Βαϊνά, Μ., Θεωρητικό πλαίσιο διδακτικής της τοπικής ιστορίας για τον 21ο αιώνα, Αθήνα, Gutenberg, 1997

Λεοντσίνης, Γ., Διδακτική της Ιστορίας, Γενική - Τοπική Ιστορία και Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, Αθήνα, 1987

Ματσαγγούρας, Η., Η διαθεματικότητα στη σχολική γνώση, Αθήνα, Εκδόσεις Γρηγόρη, 2003

ΥΠ.Ε.Π.Θ. / Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών για την Τοπική Ιστορία (Γ΄Γυμνασίου), Αθήνα, 2001 

ΥΠ.Ε.Π.Θ. / Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Οδηγός Σχεδίων Εργασίας (Πολυθεματικό βιβλίο, Ευέλικτη Ζώνη, Διαθεματικότητα) για τον εκπαιδευτικό, Αθήνα, 2000