ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

Ηλ. διεύθυνση: www.filologia.gr, Ηλ. ταχυδρομείο: mkaskant@sch.gr

Τάξη: Γ' Γυμνασίου

Διδακτικό αντικείμενο:  Ιστορία / Νεοελληνική Γλώσσα

Ενδεικτικός απαιτούμενος χρόνος: 1+1 διδακτική ώρα

Η ιδέα του σεναρίου

Στόχοι:

1.      Ανάπλαση μέσω της φαντασίας ιστορικών στιγμών του Έθνους.

2.     Άσκηση στην παραγωγή προφορικού και γραπτού λόγου (Είδος γραπτού λόγου που καλλιεργείται: Παράγραφος).

3.     Χρήση ποικίλων πηγών (γραπτές, εικαστικές / συμβατικές, ηλεκτρονικές )

4.     Ενσωμάτωση των Νέων Τεχνολογιών στις εργασίες των μαθητών.

5.     Αξιοποίηση του Επεξεργαστή Κειμένου για την παραγωγή γραπτού λόγου.

6.     Εξοικείωση των μαθητών με νέους τρόπους οργάνωσης και παρουσίασης της ύλης.

Απαραίτητο υλικό:

-        Σχολικό εγχειρίδιο

-        Τετράδιο

-        Φύλλο εργασίας

-        Λογισμικό: Επεξεργαστής Κειμένου, Φυλλομετρητής (Internet Browser)

Ηλεκτρονικές διευθύνσεις:

http://www.ime.gr Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού - Η Ελληνική Ιστορία στο διαδίκτυο

http://www.makriyannis.gr Ο Μακρυγιάννης στο  Internet

http://www.parliament.gr/1821 1821-2001: 180 χρόνια από της Ελληνική Επανάσταση - Η έκθεση της Βουλής των Ελλήνων

http://www.culture.gr/4/42/421/42103/42103e/g42103e1.html Εθνικό Ιστορικό Μουσείο-Ιστορική και Εθνολογική Εταιρία της Ελλάδος

Πορεία διδασκαλίας

Αφόρμηση - Αφετηρία: Σύμφωνα με τις Οδηγίες διδασκαλίας του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου η ενότητα Τα πολεμικά γεγονότα από το 1824 έως το 1827 από το σχολικό εγχειρίδιο Ιστορία Νεότερη και Σύγχρονη του Βασίλη Σφυρόερα (ΟΑΕΔ, 2001, Έκδοση ΙΑ΄, σελ. 173-181) διδάσκεται περιληπτικά μέσα σε 2 διδακτικές ώρες, με στόχους οι μαθητές:

· να γνωρίσουν συνοπτικά  την τροπή που έλαβε η επανάσταση μετά την παρέμβαση του Μεχμέτ Αλή της Αιγύπτου στο πλευρό της Πύλης και να αξιολογήσουν τη σημασία των ναυτικών επιτυχιών που επακολούθησαν, εκτιμώντας, ειδικότερα, τη θετική συμβολή του Ανδρέα Μιαούλη.

· να γνωρίσουν τα γεγονότα που σχετίζονται με τη δράση του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο και τη Στερεά Ελλάδα.

· να συνειδητοποιήσουν τη σημασία της θυσίας του Παπαφλέσσα και των συμπολεμιστών του στο Μανιάκι.

· να εκτιμήσουν τη σημασία της άμυνας και της ηρωικής εξόδου των αγωνιστών του Μεσολογγίου και να κατανοήσουν τους λόγους της γενικότερης απήχησής της στο διεθνή χώρο.

· να γνωρίσουν  τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στην Ανατολική Στερεά και να εκτιμήσουν τις στρατηγικές ικανότητες του Γεωργίου Καραϊσκάκη.

Προκειμένου να επιτευχθούν οι παραπάνω στόχοι με ενεργό συμμετοχή των μαθητών στη διαδικασία, ο διδάσκων αποφασίζει να μεταφέρει το μάθημα στο εργαστήριο των ηλεκτρονικών υπολογιστών, όπου οι μαθητές θα δουλέψουν συνεργατικά. Ετοιμάζει 5 διαφορετικά φύλλα εργασίας για τις ομάδες των μαθητών (το ίδιο θέμα θα δουλευτεί από δύο ομάδες που θα αλληλοσυμπληρώσουν τις εργασίες τους) με οδηγίες πλοήγησης στο διαδίκτυο και ερωτήσεις - ασκήσεις προς απάντηση. ¹

Διδακτική διαδικασία: Οι μαθητές παράλληλα με το σχολικό εγχειρίδιο έχουν στη διάθεσή τους το υλικό των παραπάνω ηλεκτρονικών διευθύνσεων σχετικά με το θέμα.

Οι σελίδες του Διαδικτύου - Η συζήτηση - Η συμπλήρωση του φύλλου εργασίας

(1^η διδακτική ώρα - στο εργαστήριο των ηλεκτρονικών υπολογιστών)

Οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές είναι ανοικτοί ήδη στη διεύθυνση http://www.ime.gr/chronos/12/gr/index.html. Οι ομάδες κινούνται ανάλογα με το φύλλο εργασίας.

Ομάδα 1^η και 6^η

Οι μαθητές επιλέγουν το σύνδεσμο Έναρξη της Επανάστασης και κάνουν ''κλικ'' στο σύνδεσμο Κρήτη.

Διαβάζουν το σχετικό κείμενο, βλέπουν το εικαστικό υλικό που το συνοδεύει και απαντούν στις ερωτήσεις του φύλλου εργασίας.²
Στη συνέχεια ακολουθώντας τις οδηγίες του φύλλου εργασίας πληκτρολογούν την ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.makriyannis.gr . Κάνουν ''κλικ'' στο σύνδεσμο  Πίνακες Γενναδείου Βιβλιοθήκης και βλέπουν τους 24 πίνακες του Παναγιώτη Ζωγράφου³ που φυλάσσονται σήμερα στο χώρο αυτό. Διαβάζουν την ιστορία των πινάκων και βλέπουν τους πίνακες σε μικρογραφίες. Σύμφωνα με ερώτημα του φύλλου εργασίας καλούνται να εντοπίσουν τον πίνακα ή τους πίνακες⁴ που αναφέρονται στα γεγονότα που μελετούν και καταγράφουν την εντύπωση που τους προκαλεί(-ούν).

Οι μαθητές επιλέγουν το σύνδεσμο Έναρξη της Επανάστασης, κάνουν ''κλικ'' στο σύνδεσμο Ο Πόλεμος και στη συνέχεια Χίος, Κάσος και Ψαρά.

Διαβάζουν το σχετικό κείμενο, βλέπουν το εικαστικό υλικό που το συνοδεύει και απαντούν στις ερωτήσεις του φύλλου εργασίας.⁵

Στη συνέχεια ακολουθώντας τις οδηγίες του φύλλου εργασίας πληκτρολογούν την ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.culture.gr/4/42/421/42103/42103e/g42103e1.html ⁶ και επισκέπτονται το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο που στεγάζεται στο Μέγαρο της Παλαιάς Βουλής στο κέντρο της Αθήνας. Σύμφωνα με ερώτημα του φύλλου εργασίας καλούνται να εντοπίσουν τον πίνακα ή τους πίνακες που αναφέρονται στα γεγονότα που μελετούν ή και κειμήλια από την εποχή εκείνη⁷, και καταγράφουν την εντύπωση που τους προκαλεί(-ούν).

Οι μαθητές επιλέγουν το σύνδεσμο Έναρξη της Επανάστασης, κάνουν ''κλικ'' στο σύνδεσμο Ο Πόλεμος και στη συνέχεια Πελοπόννησος ΙΙ.

Διαβάζουν το σχετικό κείμενο, βλέπουν το εικαστικό υλικό που το συνοδεύει και απαντούν στις ερωτήσεις του φύλλου εργασίας.⁸

Στη συνέχεια ακολουθώντας τις οδηγίες του φύλλου εργασίας πληκτρολογούν την ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.parliament.gr/1821 . Επισκέπτονται την έκθεση για το 1821 που στεγάζεται στο κτίριο του Κοινοβουλίου από το Δεκέμβριο του 2001. Κάνουν ''κλικ'' στην Περιήγηση στην έκθεση και στη συνέχεια επιλέγουν τους συνδέσμους Εκθέματα, Πολεμικά γεγονότα και Στρατιωτικά γεγονότα. Σύμφωνα με ερώτημα του φύλλου εργασίας καλούνται να εντοπίσουν τον πίνακα ή τους πίνακες⁹ που αναφέρονται στα γεγονότα που μελετούν και καταγράφουν την εντύπωση που τους προκαλεί(-ούν).

Οι μαθητές επιλέγουν το σύνδεσμο Έναρξη της Επανάστασης, κάνουν ''κλικ'' στο σύνδεσμο 1826: Η Έξοδος του Μεσολογγίου.

Διαβάζουν το σχετικό κείμενο, βλέπουν το εικαστικό υλικό που το συνοδεύει και απαντούν στις ερωτήσεις του φύλλου εργασίας.¹⁰

Στη συνέχεια ακολουθώντας τις οδηγίες του φύλλου εργασίας πληκτρολογούν την ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.makriyannis.gr. Κάνουν ''κλικ'' στο σύνδεσμο  Πίνακες Γενναδείου Βιβλιοθήκης και βλέπουν τους 24 πίνακες του Παναγιώτη Ζωγράφου¹¹ που φυλάσσονται σήμερα στη Γεννάδιο Βιβλιοθήκη. Διαβάζουν την ιστορία των πινάκων και βλέπουν τους πίνακες σε μικρογραφίες. Σύμφωνα με ερώτημα του φύλλου εργασίας καλούνται να εντοπίσουν τον πίνακα ή τους πίνακες¹² που αναφέρονται στα γεγονότα που μελετούν και καταγράφουν την εντύπωση που τους προκαλεί(-ούν).

Οι μαθητές επιλέγουν το σύνδεσμο Έναρξη της Επανάστασης, κάνουν ''κλικ'' στο σύνδεσμο Ο Πόλεμος και στη συνέχεια Ακρόπολη.

Διαβάζουν το σχετικό κείμενο και απαντούν στις ερωτήσεις του φύλλου εργασίας.¹³

Στη συνέχεια ακολουθώντας τις οδηγίες του φύλλου εργασίας πληκτρολογούν την ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.makriyannis.gr. Κάνουν ''κλικ'' στο σύνδεσμο  Πίνακες Γενναδείου Βιβλιοθήκης και βλέπουν τους 24 πίνακες του Παναγιώτη Ζωγράφου¹⁴ που φυλάσσονται σήμερα στη Γεννάδιο Βιβλιοθήκη. Διαβάζουν την ιστορία των πινάκων και βλέπουν τους πίνακες σε μικρογραφίες. Σύμφωνα με ερώτημα του φύλλου εργασίας καλούνται να εντοπίσουν τον πίνακα ή τους πίνακες¹⁵ που αναφέρονται στα γεγονότα που μελετούν και καταγράφουν την εντύπωση που τους προκαλεί(-ούν).

Κατά τη διάρκεια της διδακτικής ώρας ο καθηγητής κινείται από ομάδα σε ομάδα, για να βοηθήσει τους μαθητές στην απάντηση των ερωτημάτων και στην επίλυση τυχόν προβλημάτων.

Σύνθεση - Παρουσίαση δεδομένων

(2^η διδακτική ώρα - στο εργαστήριο των ηλεκτρονικών υπολογιστών

Οι ομάδες των μαθητών γράφουν σύντομη παράγραφο στο εργαστήριο των η/υ συνθέτοντας τις απαντήσεις των ερωτήσεων τους με τη χρήση του Επεξεργαστή Κειμένου. Μπορούν να συμβουλευτούν και το περιεχόμενο του βιβλίου τους. Εκτυπώνουν το κείμενο και παρουσιάζουν τις σχετικές πληροφορίες στην τάξη. Η δεύτερη ομάδα που δούλεψε το ίδιο θέμα συμπληρώνει ή κάνει διορθώσεις, αν χρειάζεται. Ο καθηγητής κατευθύνει τη συζήτηση, προσθέτει και διευκρινίζει, ώστε να γίνουν κατανοητοί οι στόχοι της διδακτικής ενότητας. Τα κείμενα αναρτώνται  σε ταμπλό στην αίθουσα διδασκαλίας, για να μπορούν να διαβαστούν από όλους τους μαθητές. Το ταμπλό διακοσμείται και με φωτογραφίες των εκθεμάτων (εκτύπωση από τον Η/Υ) ανάλογα με τις καλλιτεχνικές προτιμήσεις των μαθητών.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων / Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Οδηγίες για τη διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων στο γυμνάσιο, σχολ. έτος 2002-2003, σελ. σελ. 253 (διαδικτυακή έκδοση στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.pi-schools.gr/lessons/hellenic/index.html )
2. Ο καθηγητής κατά τη σύνταξη των ερωτήσεων λαμβάνει υπόψη του τις πληροφορίες που δίνει το σχολικό εγχειρίδιο αλλά και στοιχεία σημαντικά που περιλαμβάνονται στη συγκεκριμένη ιστοσελίδα του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού, ώστε οι μαθητές να σχηματίσουν πληρέστερη εικόνα για την καταστολή της Επανάστασης στην Κρήτη (στόχος 1ος).
3. Στο φύλλο εργασίας περιλαμβάνονται σύντομες επεξηγήσεις για την τεχνική που ακολουθούσε ο Π. Ζωγράφος κατά την ''ιστόρηση'' των γεγονότων της Επανάστασης του 1821 και οδηγίες προς τους μαθητές να μελετήσουν τα υποθέματα των πινάκων.
4. Οι μαθητές εντοπίζουν τον πίνακα 23: ''Μάχη της Κρήτης και της Σάμου''.
5. Η 2^η και 7^η ομάδα ασχολούνται με την καταστροφή της Κάσου και των Ψαρών (στόχος 2ος).
6. Ο καθηγητής, για να απλοποιήσει τη διαδικασία, μπορεί να αποθηκεύσει στα Αγαπημένα τη συγκεκριμένη ηλεκτρονική διεύθυνση.
7. Οι μαθητές εντοπίζουν την αίθουσα του Μουσείου όπου φυλάσσονται ομοιώματα και απεικονίσεις πλοίων της Επανάστασης, ναυτικά όργανα και όπλα, σημαίες επαναστατικές με τα φιλικά σύμβολα των τριών ναυτικών νήσων : Ύδρα - Σπέτσες - Ψαρά, αλλά και η καρδιά του πυρπολητή Κ. Κανάρη σε λήκυθο με το επίγραμμα ''Χαίρε καρδία Κανάρη''.
8. Η 3^η και 8^η ομάδα ασχολούνται με τα γεγονότα στην Πελοπόννησο (στόχος 3ος).
9. Οι μαθητές εντοπίζουν τα παρακάτω εκθέματα:
1. Νο 14: Έγχρωμη λιθογραφία του A. Σ. Kριεζή που απεικονίζει τη Nαυμαχία της Mεθώνης,
2. Νο 15: Λιθογραφία ''H εν Mανιακίω της Πυλίας μάχη, καθ ην ο Γρηγόριος Παπαφλέσσας, ηρωικώς μαχόμενος, έπεσε ως νέος Λεωνίδας την 19η Mαΐου 1825'' και
3. Νο 16: ''Μάχη των Μύλων της Ναυπλίας'' του Π. Ζωγράφου.
10. Η 4^η και 9^η ομάδα ασχολούνται με την Έξοδο του Μεσολογγίου (στόχος 4ος).
11. Στο φύλλο εργασίας περιλαμβάνονται σύντομες επεξηγήσεις για την τεχνική που ακολουθούσε ο Π. Ζωγράφος κατά την ''ιστόρηση'' των γεγονότων της Επανάστασης του 1821 και οδηγίες προς τους μαθητές να μελετήσουν τα υποθέματα των πινάκων.
12. Οι μαθητές εντοπίζουν τον πίνακα 15: ''Διάφοροι πολιορκίαι του Μεσολογγίου''.
13. Η 5^η και η 10^η ομάδα ασχολούνται με τα την πτώση των Αθηνών (στόχος 5ος).
14. Στο φύλλο εργασίας περιλαμβάνονται σύντομες επεξηγήσεις για την τεχνική που ακολουθούσε ο Π. Ζωγράφος κατά την ''ιστόρηση'' των γεγονότων της Επανάστασης του 1821 και οδηγίες προς τους μαθητές να μελετήσουν τα υποθέματα των πινάκων.
15. Οι μαθητές εντοπίζουν τον πίνακα 19: ''Πολιορκία των Αθηνών (κατά το 1827)''.

Σχετικές διευθύνσεις:

Εθνική Πινακοθήκη και Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου: Ελληνική ζωγραφική 19^ος – 20^ος αι.

http://www.culture.gr/2/21/214/21406m/g21406m.html

Μουσείο Μπενάκη - Συλλογές ζωγραφικής, σχεδίων και χαρακτικών - Ιστορικά κειμήλια

http://www.benaki.gr 

Orazio Centaro's Art Images on the Web

(Πίνακες μεγάλων ζωγράφων)

http://www.ocaiw.com/index.htm

(Σε αυτή την ηλεκτρονική διεύθυνση μπορούμε να βρούμε πίνακες ξένων ζωγράφων εμπνευσμένους από τα γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης του '21)

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

1. Βώρος, Φ., Η διδασκαλία της Ιστορίας με αξιοποίηση της εικόνας, Εκδόσεις Δ. Παπαδήμα, Αθήνα, 1993
2. ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗ AΠΑΝΤΑ, Εκδόσεις Χ. Χριστακόπουλος, τόμος 2 σσ. 29-59, τόμος 5 σσ. 37-56, Αθήνα, 1994
3. ΣΤΡΑΤΗΓΟΥ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗ ΣΤΟΧΑΣΜΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΧΕΙΡ, Εικονογραφία του Αγώνα του 1821, Εκδόσεις ΑΔΑΜ, Αθήνα, 1996
4. ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ EΘΝΟΥΣ, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα, 1972

Επιστροφή στην αρχική σελίδα